Conferenties / VO-HO aansluitingsbijeenkomst /

Leve de Biologie

De VU en UvA organiseren in samenwerking met Bètapartners de conferentie ‘Leve de Biologie’. Op deze dag, vol met lezingen en workshops, verwelkomen we biologiedocenten met een aantal geïnteresseerde bovenbouwleerlingen voor een uitgebreid programma op de VU. Wetenschappers gaan dieper in op recente ontwikkelingen in de biologie, studenten gaan helpen met de workshops en er is een rondleiding over de campus. 

Docenten krijgen boeiende contexten voor in de les aangereikt, kunnen collega’s ontmoeten en zijn aan het eind van de dag weer up-to-date binnen hun vakgebied. Voor leerlingen is het een mooie gelegenheid om kennis te maken met de VU Campus en de opleiding biologie in het bijzonder. De invulling van het programma is nog in ontwikkeling.

Noteer de datum in de jaaragenda en schrijf je alvast in! Deelname is kosteloos en lunch is inbegrepen.

08.45 – 09.20    Inloop

09.20 – 09.30    Welkom door dagvoorzitter

09.30 – 10.15    Lezing 1 – Wilbert Bitter (VU). Van veroorzaker van de witte dood tot een biofilm in een Transsylvanische grot, de vele gezichten van een bijzondere familie bacteriën.

10.15 – 11.00    Lezing 2 – Silke Allman (UvA) over insect-plant en plant-plant interacties: op zoek naar de neus van een plant

Pauze

11.15 – 12.15    Workshopronde 1

Lunch

13.15 – 14.00    Lezing 3 – Jasper Croll (UvA). Van kleine vis tot grote vangst; wat modellen ons kunnen vertellen over visserij.

14.00 – 14.45    Lezing 4 – Mirte Bosse (VU). Een interactief college over conservatie genomica – hoe we het genoom kunnen lezen als een geschiedenisboek, en kunnen gebruiken om bedreigde soorten beter te beschermen.

14.45 – 15.00    Pauze

15.00 – 16.00  Workshopronde 2

16.00 Afsluiting met hapje en drankje

Van veroorzaker van de witte dood tot een biofilm in een Transsylvanische grot, de vele gezichten van een bijzondere familie bacteriën door Wilbert Bitter (VU).

Bacteriën lijken op het eerste gezicht met hun simpele, staafvormige of ronde cellen vrij uniform, maar hebben wat betreft hun bouw en stofwisseling een enorme variatie. Tijdens deze lezing ontdekken we de veelzijdigheid van een intrigerende bacteriefamilie: mycobacterium. Mycobacterium is vooral bekend als veroorzaker van de ziekten lepra en tuberculose, maar er zijn ook veel mycobacteriën die vrij in de omgeving leven. Onlangs hebben we zelfs een unieke nieuwe soort gevonden die de primaire producent is in een biofilm, in een grot in Transylvanie. Belangrijkste eigenschap van deze bacteriën is hun bijzondere celwand, opgebouwd uit een aantal unieke lipiden. Hierdoor kunnen zij overleven in extreme condities zoals aanwezig in de eerder genoemde grot, waar de pH 1 is door het aanwezig zwavelzuur en er een dodelijk mengsel van vulkanische gassen is, maar ook in de aanwezigheid van een volledig geactiveerd immuunsysteem. Het ontrafelen van deze celwand zal niet alleen bijzondere biologie aan het licht brengen, maar ook belangrijk zijn om betere geneesmiddelen tegen de pathogenen in deze familie te vinden.

Tijdens de workshop in workshopronde 1 gaan we aan de slag met een werkvorm rondom vorm en functie van pathogenen.

Insect-plant en plant-plant interacties → op zoek naar de neus van een plant door Silke Allman (UvA).

Tijdens deze lezing neemt Silke Allman ons mee in haar onderzoek naar de interactie tussen planten onderling en tussen planten en insecten. Daarbij voorziet zij ons van een prachtige context rondom de examentermen over interactie. Planten hebben verschillende manieren om te communiceren met hun omgeving. Denk bijvoorbeeld aan de productie van metabolieten die giftig zijn voor insecten of aan het uitscheiden van bepaalde geurstoffen die een afschrikwekkende of aantrekkende werking op insecten hebben. Silke haar onderzoek richt zich op de veranderingen die er optreden in het geurprofiel van een plant onder invloed van stress en hoe een nabijgelegen plant in staat is daarop te reageren. Hoe dit mechanisme werkt is nog grotendeels onbekend, maar de uitkomsten kunnen van grote waarde zijn bij het verbeteren van de voedselproductie.  

Tijdens de workshop in workshopronde 1 wordt de aanval van een rups op een plantenblad nagebootst. Het speeksel van de rups die daarbij vrijkomt blijkt een schat van informatie te bevatten voor de plant. Hoe reageert de plant hierop? Tijdens deze workshop ervaar je hoe je dit onderzoek uitvoert en maken we kennis met de technieken die hier allemaal bij komen kijken. 

Van kleine vis tot grote vangst; wat modellen ons kunnen vertellen over visserij door Jasper Croll (UvA).

Ruim dertig jaar geleden ging het bijna mis in de Noordzee. Door de hoge visserijdruk stonden meerdere vispopulaties op instorten. Met betere afspraken, strengere regelgeving en het gebruik van wiskundige modellen wisten we het tij te keren. Zoals verwacht zorgde een lagere visserijdruk voor het herstel van een groot deel van de vispopulaties. Wat niemand zag aankomen was dat de lagere visserijdruk er ook voor zorgt dat de vissen in de Noordzee veel kleiner blijven. Tijdens deze lezing ontdekken we hoe Europese regelgeving, fysiologische processen en competitie voor voedsel er samen voor gezorgd hebben dat de vissen in de Noordzee zijn gekrompen. Ook kijken we hoe deze processen gebruikt kunnen worden om vispopulaties nog beter te beheren.

Tijdens de workshop in workshopronde 2 spelen we een spel waarin de deelnemers de visserij industrie vanuit verschillende perspectieven ervaren. Eerst stappen de deelnemers in de rol van de vissers en ervaren welke keuzes een visser moet maken. Welk team vangt de meeste vis en wordt het meest succesvolle visserijbedrijf? Vervolgens schakelen we naar het perspectief van de regelgevers. We evalueren wat er is gebeurd in het spel en bespreken welke regels en afspraken er gemaakt kunnen worden om overbevissing tegen te gaan. Als er voldoende tijd is, nemen we de proef op de som en testen we de gemaakte afspraken in de praktijk van het simulatiespel.

Een interactief college over conservatie genomica – hoe we het genoom kunnen lezen als een geschiedenisboek, en kunnen gebruiken om bedreigde soorten beter te beschermen door Mirte Bosse (VU).

Tijdens deze lezing maken we kennis met hoe moderne sequence technieken en bioinformatica ons verhalen kunnen vertellen over het verleden. Het is bijvoorbeeld mogelijk om terug te lezen welke gevolgen ijstijden hebben gehad op populatiegroottes of meer inzicht te krijgen in lokale adaptatie van soorten. Met informatie uit het genoom kunnen we ook gevaren van inteelt in kleine bedreigde populaties, zoals de Aziatische olifant en de Rode Panda, in kaart brengen en zelfs inzetten voor behoud van deze soorten. 

Tijdens de workshop in workshopronde 2 gaan we hier praktisch mee aan de slag. Het is handig hiervoor een eigen laptop mee te nemen.

Deze aanmelding is gesloten.