Vakbijeenkomsten / Conferenties / VO-HO aansluitingsbijeenkomst /

08.45 uur: Inloop

09.15 uur: Welkom

09.30 uur: Lezing 1

10.15 uur: Lezing 2

11.00 uur: Pauze

11.15 uur: Workshopronde 1

12.30 uur: Lunch

13.30 uur: Lezing 3

14.15 uur: Lezing 4

15.00 uur: Pauze

15.15 uur: Workshopronde 2

16.30 uur: Borrel

Lezing 1: Merijn Kant (UvA)

Tijdens deze lezing neemt Merijn Kant ons mee in zijn onderzoek naar de interactie tussen planten en hun belagers. Planten kunnen niet wegrennen voor gevaar en zijn dus uitgerust met geavanceerde detectiesystemen en geraffineerde verdedigingsmechanismen om het hun vijanden zo moeilijk mogelijk te maken. Herbivoren moeten zich daarom in allerlei bochten wringen om niet herkend te worden en de plant toch te bedwingen. We maken kennis met de trukendozen van planten en herbivoren en vragen we ons af hoe plantenveredelaars plagen te slim af kunnen zijn. Dat zou van grote waarde zijn voor het verbeteren van de voedselproductie. De lezing sluit aan bij de examentermen over interactie.

Lezing 2: Klimaatverandering (Erik Cammeraat, UvA)

Jaarlijks verandert zo’n 12 miljoen hectare land door verwoestijning. Met de Sustainable Development Goals hebben de Verenigde Naties het ambitieuze doel woestijnen en andere degraderende gebieden in 2030 niet nog groter te laten worden.

Verwoestijning treedt op als de bodem degradeert als gevolg van natuurlijke en door de mens veroorzaakte processen zoals klimaat- en landgebruik-verandering. Verwoestijning treedt niet alleen langs de woestijnranden op maar ook in andere droge gebieden dichterbij, zoals rondom de Middellandse Zee. Er zal dieper worden ingegaan op de verwoestijningsprocessen die zich

afspelen in Spanje en hoe die processen het landschap veranderen en het ecosysteem beïnvloeden.

Lezing 3: Trained immunity; hoe herhaaldelijke activatie het functioneren van ons immuunsysteem verbetert (Mathijs Bergman, VU)

Ons immuunsysteem bestaat uit een aangeboren deel en een adaptief deel. Waar het al lang bekend is dat het adaptieve immuunsysteem ons beter beschermt bij herhaaldelijk contact met eenzelfde ziekteverwekker, blijkt dat voor ons aangeboren immuunsysteem ook het geval. Ook dat functioneert beter na herhaaldelijke activatie, ook wel trained immunity genoemd.

Lezing: Tijdens de lezing worden enkele nieuwe wetenschappelijke inzichten gedeeld over hoe contact met micro-organismen ons immuunsysteem vormt en hoe deze inzichten mogelijk kunnen bijdragen aan het verbeteren van behandelingen van ziekten waarin ons immuunsysteem een belangrijke rol speelt, zoals bijvoorbeeld auto-immuunziekten en kanker.

Lezing 4: Opbouwregels van levensgemeenschappen (Matty Berg, VU)

Een levensgemeenschap is een verzameling van soorten in een omschreven habitat, bijvoorbeeld loopkevers in een grasland. De soortenrijkdom en samenstelling van loopkevers in een grasland is niet constant maar verschilt over de tijd en de ruimte. Dit komt omdat de omgeving continu veranderd, door bv. klimaatextremen of veranderingen in het landgebruik. Soorten zijn aangepast aan de lokale omstandigheden en als die omstandigheden sterk veranderen dan zullen sommige soorten verdwijnen uit de levensgemeenschap, terwijl andere soorten juist een kans krijgen om zich te vestigen.

Lezing: Ecologen proberen de verandering in soortensamenstelling te voorspellen. Dit doen ecologen door de eigenschappen van soorten te meten, bv. tolerantie voor droogte of hitte, die ze dan gebruiken om regels op te stellen die bepalen welke soort waar voorkomt, zogenaamde opbouwregels. In de lezing komt het gebruik van soorteigenschappen en hun voorspellende waarde aan bod.

Workshopronde ochtend

Workshop 1: Interactieve conceptcartoon bij klimaatverandering (Patricia Kruit, HvA)

Klimaatverandering is een onderwerp dat veel discussie oproept. Hoe zorgen we ervoor dat leerlingen hun mening onderbouwd geven, in plaats van de sociale media na te praten? Tijdens de workshop werken we met interactieve conceptcartoons. Met behulp van deze conceptcartoons leren leerlingen (leeftijd 9–15 jaar) kritisch denken en hun mening onderbouwen met argumenten. Hiervoor hebben zij inhoudelijke kennis nodig en moeten zij wetenschappelijke informatie kunnen interpreteren. De leerlingen ontdekken dat dit soort onderwerpen complex en ingewikkeld zijn, maar dat argumenten op feiten moeten zijn gebaseerd. Met deze werkvorm krijg je een kant-en-klare opdracht die je direct in de klas kunt gebruiken.

Workshop 2: Detectiesystemen en geraffineerde verdedigingsmechanismen van planten (Merijn Kant)

Workshop 1: Trained immunity; hoe herhaaldelijke activatie het functioneren van ons immuunsysteem verbetert (Mathijs Bergman, VU)

Ons immuunsysteem bestaat uit een aangeboren deel en een adaptief deel. Waar het al lang bekend is dat het adaptieve immuunsysteem ons beter beschermt bij herhaaldelijk contact met eenzelfde ziekteverwekker, blijkt dat voor ons aangeboren immuunsysteem ook het geval. Ook dat functioneert beter na herhaaldelijke activatie, ook wel trained immunity genoemd.

Workshop: Tijdens de workshop worden de afweerreacties tegen bacteriën, virussen en meercellige ziekteverwekkers door middel van een interactieve werkvorm met elkaar vergeleken en wordt duidelijk hoe de cellen en componenten van het aangeboren en adaptieve immuunsysteem elkaar wederzijds versterken.

Workshop 2: Opbouwregels van levensgemeenschappen (Matty Berg, VU)

Een levensgemeenschap is een verzameling van soorten in een omschreven habitat, bijvoorbeeld loopkevers in een grasland. De soortenrijkdom en samenstelling van loopkevers in een grasland is niet constant maar verschilt over de tijd en de ruimte. Dit komt omdat de omgeving continu veranderd, door bv. klimaatextremen of veranderingen in het landgebruik. Soorten zijn aangepast aan de lokale omstandigheden en als die omstandigheden sterk veranderen dan zullen sommige soorten verdwijnen uit de levensgemeenschap, terwijl andere soorten juist een kans krijgen om zich te vestigen.

Workshop: Ecologen proberen de verandering in soortensamenstelling te voorspellen. Kunnen wij voorspellen welke soorten verdwijnen of verschijnen in de levensgemeenschap? In de workshop zullen we spelenderwijs deze vraag proberen te beantwoorden aan de hand van informatie over de eigenschappen van die soorten.

Workshop 3: Digitale 3D modellen in de anatomieles (Joris Koene, VU & Paul Schilperoord, Anitomical)

Bij mensen, inktvissen en poelslakken zijn er duidelijke verschillen in hartstructuur en functie, afgestemd op levenswijze en leefomgeving. Zulke anatomische variaties zijn vaak moeilijk een op een met elkaar te vergelijken om de evolutionaire geschiedenis van de organismen te doorgronden. Digitale 3D anatomische modellen maken vergelijkende anatomie wel direct toegankelijk en inzichtelijk.

Workshop: Na een korte introductie waarbij we aan de hand van 3D modellen inzoomen op deze verschillen, gaan we een experiment uitvoeren waarin de hartslag van de poelslak centraal staat. Met behulp van een 3D model bepalen we eerst nauwkeurig de locatie van het hart om daarna onder variabele condities het verschil in hartslag te meten. De hand-out van deze workshop krijg je mee naar huis.

De inschrijving voor deze activiteit is gesloten. Heb je vragen, neem dan contact op met Monique Jhinnoe.